Arsip untuk Februari, 2009

Topeng ‘Mulud’ Macan

25 Februari 2009 pada 10:04 pm · Disimpan dalam lelaku ·Bertanda , , , , , , , , ,

topeng: joko hnTanggal 9 Maret, rupane abang. Artine iku ngono preian hari besar, yaiku Maulud Nabi Muhammad SAW. Ing Keraton Surakarta Hadiningrat kanggo nyambut dina iku ana tradisi kusus sing diarani Sekaten.

Tradisi Mauludan utawa Muludan, iku neng endi-endi ana. Ora mung monopoline kalangan keraton. Mung carane seje-seje. Kaya ing Surabaya. Ing Kuthane Sawunggaling iki, biasane saben Mulud, kampung-kampung mesthi ana pertunjukan, kaya pasar bengi alias pasar malem.

Khase, akeh sing dodol topeng. Nganti-nganti wong padha ngarani Topeng Mulud. Amarga muncule pas wayah Mulud. “Topenge digawe saka kertas. Bentuke ndhas macan, jaran lan gajah,” kandhane Kuncarsono, arek Surabaya asli, Rebu (25/2/2009).

Nanging saiki Topeng Mulud mung dadi cerita. Wis angel ditemokake. Neng Pasar Genteng, sing jarene mbiyen nggone wong dodolan topeng, saiki wis ora ana maneh. “Wis kalah karo ple stesen alias pe es,” aloke dheweke.

Sakjane, Topeng Mulud iku sing gawe ya wong Surabaya dhewe. Ing kawasan Girilaya, mlebu Kecamatan Sawahan. Girilaya iku arah neng Jl Jarak lan Gang Dolly, panggonan prostitusi sing paling kawentar ing Nusantara.

Kira-kira ana telung perajin sing isih ngelestarekake topeng. Nanging, topeng-topeng iku ora didol neng Surabaya. Gak ana sing tuku, bocah-bocah wis males dolanan topeng. Nggarahi kringeten, ambune dadi kecut tur lebus. Pilih neng mal-mal, adem, dolanane macem-macem.  

Pasarane malah neng Solo, Semarang,  Jogjakarta lan kutha-khuta cilik liyane, kalebu ing Jawa Timur. Dadine, kira-kira topeng sing didol neng arena Sekaten, salah sijine karyane wong Kutha Pahlawan. Iku yen ana sing dodol. Nuwun

Komentar (5)

Kabotan Beban Cak….!

24 Februari 2009 pada 10:03 pm · Disimpan dalam seratan warna-warni ·Bertanda , , ,

truk:joko hnSopir trek  siji iki pancen kurang ati-ati nalikane ngangkut barang. Apa maneh sing diangkut timah, cacahe patang gulung. Masiyo gulungane ora gede, nanging iku ngono timah, mesthine rak abot, bobote ton-tonan. 

Mulane, nalika metu saka gudange, ing daerah Jl Mastrip, Karangpilang (ngarepe Kemlaten Gang X), Surabaya, gulungan timah iku mlorot neng bak sisih mburi. Ketepakan, ratane rada munggah. Saknalika trek iku buntute ndekem lan ndase ndangak munggah.

Sopire katon gumun lan langsung wae nyolot mudhun. Kendaraan sing wira-wiri ing dalan iku gendandapan, ngerim ndadak. “Kabotan beban iku cak…!” celuluke warga sing mangerteni kedadian iku. “Mulane ati-ati tah, yen ngangkut barang. Ojok angger angkut ae,” celathune wong iku mau nganggo logat Suroboyoan.

Sopire karo kancane, mesthine kernete ya, mung klecam-klecem. Ora iso sumaur. Ora let suwe wong-wong padha gemeruduk, ndolak trek ndangak. Nuwun

Komentar (4)

Sura lan Baya Pantese Kanggo Mepe Memehan ?

20 Februari 2009 pada 1:23 pm · Disimpan dalam seratan warna-warni ·Bertanda , , ,

sura lan baya: joko hnIki mung salah sijine potret kehidupan masyarakat perkotaan. Utamane bab papan. Neng ngendi wae ana lemah kosong, mesthi diirik-iriki, masiyo dudu hake. Iki kaya kedadean ing sak pinggire Kali Mas, Surabaya. 

Mula bukane  ing pinggir kali pecahane Kali Surabaya sing uga anake Kali Brantas iki, mulai saka Wonokromo alias Rolak Jagir, nganti tekan Genteng Kali didadekake taman. Saben sak kelurahan entuk sak kapling. Tujuane kawasan iku ben ora kumuh, tur bisa kanggo ngesis utawa kongkow-kongkow.

Nanging, suwe-suwe, taman iku rusak. Amarga sakliyane ora diopeni, saiki dienggoni para perantau sing ora duwe omah alias glandangan alias tuna wisma. Akibate tandurane padha rusak, malah saiki ilang blas.

Kaya taman ing Ngemplak, sebrange Genteng Kali iku biyen dilengkapi patung iwak sura lan baya, lambange Kutha Pahlawan. Nanging patung iku fungsine wis malih, dadi panggonan mepe klambi kaya sing kapacak ana foto dhuwur.

Mbuh sapa sing mepe. Nanging pancen ing sekitare saiki akeh wong kang turune neng becak. Utawa warung cilik-cilik sing fungsine uga kanggo turu. Dadine yen umbah-umbah neng kali, njur di pepe neng sura lan baya mau.

Ana cerita sing berkembang neng kalangan arek-arek. Yen ana lemah kosong, mesthi padha rebutan ndeleh kudung. Sesuk esuke didelok, yen kudunge ora ilang, genti diselehi dingklik kanggo thenguk-thenguk. Sesuke maneh yen dingklike ora ilang, terus ditambahi mejane sak gelase kanggo dodolan. Sesuke maneh yeng dingklik karo meja ora ana sing ngangkut banjur digawekake tutup gedhek dijangkepi gendeng. Lumayan kenek kanggo ngiyup.

Sakwise sewulan. Ora mung dadi warung. Gedheke diganti beton setengah permanen, dadi omah. Yen wis, akhire pamerintah bingung. Ngongkon satpol pp mbongkar, jarene bangunan liar.  

Sakjane iku ora mung salahe wong-wong ‘cilik.’ Nanging salahe pamerintah sing ora mikirake wong pinggiran. Khususe bab  gawean sing kurang. Mulane akeh wong saka kampung sing ora duwe ketrampilan nekat lunga nyang kutha mung arep nglumpukke duit.  

Tibake neng kutha golek gawean angel, mangan larang, kos-kosan larang, kabeh larang. Akhire milih manggon neng pinggir kali utawa neng ngisor kretek alias jembatan. Nuwun

Komentar (5)

Jimate Ponari, Persis Ula Gundala Seta

13 Februari 2009 pada 1:10 am · Disimpan dalam lelaku ·Bertanda , ,

sutono/suryaSederek-sederek apa wis tau krungu ula gundala seta. Ing jagade mitos, ula gundala seta utawa gundala putih iku sejantane Bethara Wisnu. Malah ana meneh arane ula gundala wereng, senjatane Bethara Kala.

Bab masalah senjata iki, SH Mintarja ing tulisan sambunge kanthi irah-irahan Nagasasra dan Sabuk Inten, seri wolu,  nyinggung sithik-sithik. Nalika iku Mahesa Jenar alias Rangga Tohjoyo sing dadi tokoh utama ing crita iku ketemu karo Ki Asem Gede, tetuane Prambanan. Nalika iku Ki Asem Gede cerita yen mantune, aran Wirasaba, sikile lumpuh. Jarene obate mung wisa ula gundala seta.

Ketepakan, Mahesa Jenar tau diwenehi dening Ki Ageng Sela (Nis asal Sela) wisane ula gundala seta. Ula iku sing nyekel Ki Ageng Sela, nalikane deweke lagi lelaku ing sendang Jalatunda. Wektu iku ana cahya putih clumlorot mirip kilate petir. Dening Ki Ageng Sela banjur disaut, lan wujude dadi  ula. Wisane ula iki manjur banget kanggo tamba sembarang penyakit lan nawarne wisa kewan utawa tanduran. 

Wah..wah malah cerita rakaro-karoan. Sing jelas iki mung reka-reka utawa cerita carangan. Apa ya senjatane  Muhammad Ponari,9, dukun cilik asal Dusun Kedungsari Desa Balongsari, Kecamatan Megaluh, Jombang, sing wujude watu persis sirah ula iki, kalebu senjatane Bethara Wisnu. Ora ana sing ngerti. Nanging yen bener kaya cerita mau, mesthie ana kasiate.

Tur, olehe watu iku meh padha karo ceritane Ki Ageng Sela. Yen jare tangga teparone, sak durunge nemu watu iku, Ponari disamber petir. Nanging yen miturutku, iku dudu petir. Upama petir tenam Ponari mesthi gosong. Nanging yen kilatan lan jederan suara iku saka watu iku dewe, ora nyebabke gosong.

Ing jagad perklenikan, biasane watu utawa wesi tosan sing ana isine utawa kodame yen muncul saka dunia gaib, dibarenge karo tandha-tandha aneh. Misale sinar utawa suara sing jumeder, kadang bumine melu horek.

Mulane ora usah gumun yen watu sirah ula duweke Ponari bisa kanggo nambani maneka warna penyakit, tumrape sing percaya. Sak liyane ana kekuatan supranatural ya amarga watu iku lak termasuk mineral. Cara ilmu ndesa mineral iku ya bisa kanggo pengobatan.  

Nanging, supaya tujuane Ponari ambiyantu warga sing kesrakat, ora duwe duit, akeh utange, utawa wong kang wis pepes atine amarga neng dokter penyakite ora waras-waras, kudu ditata sing trep. Ora perlu ditutup, wong nyatane masyarakat isih padha butuh. Yen ditutup, pamerintah ya kudu nguwehi solusi, ben masyarakat bisa berobat kanthi biaya sing murah lan manjur. Nuwun

Foto: Pasiene Ponari/Sutono/Surya 

Komentar (3)

Tulisan yang Lebih Tua »